Bütün çözümlər dövlət siyasətindən başlayır…

Son 2-3 il ərzində vətəndaş cəmiyyətində canlanma meylləri var, yeni gənc simalar və təşəbbüslər ictimai məkana daxil olub. Bu proses olduqca ləng getsə də, zəruri mərhələdi və bu canlanmanın güclü vətəndaş cəmiyyətinə çevrilməsi üçün vaxtaşırı durumun saf-çürük olunmasına ehtiyac var.

Hazırda vətəndaş təşəbbüslərinin dəstəklənməsi üçün maddi-texniki resurslar məhduddur. Fiziki olaraq bir araya gəlmək üçün bəzən maliyyə, bəzən də məkan çatışmır. Amma nə qədər ki, virtual məkanda ünsiyyət, şəbəkələşmə və koordinasiya imkanları qalır, ölkənin taleyüklü problemlərinin çözümü ilə bağlı birgə əməkdaşlıq imkanlarını inkişaf etdirməliyik. Bu əməkdaşlığı qurarkən və ya yürüdərkən, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının əvvəlki illərdə buraxdığı nöqsanları təkrarlamamaq xüsusən vacibdir.

XXX

Vaxtaşırı hansısa problem ilə bağlı sosial mediada kampaniyalar başlayır, çağrışlar edilir. Istər cinsi bərabərlik, istər məşişət zorakılığı, istərsə də sağlamlıqla bağlı problemlər önə çəkilir. Amma bu zaman hakim siyasi qüvvənin və ya dövlətin hansısa rəhbər şəxsini qıcıqlandırmamaq, bəzən də incitməmək xətti götürülür. Bəzən isə heç bir əsası olmayan savadsız ittihamla üzləşirik – prosesi siyasiləşdirmək olmaz. Gerçəkdə isə vətəndaş cəmiyyəti hərdən siyasi qüvvələri öz arxasınca aparan, hərdən də siyasi qüvvələrə opponetlik edəcək potensiala malik olmalı, bəzən siyasi gündəm yaratmalı, bəzən də siyasi gündəmi dəyişməlidi. Çünki vətəndaş cəmiyyəti daha yaxşı cəmiyyət, daha güclü vətəndaş iştiraklçılığı və daha geniş ictimai məkan anlayışlarını təbliğ etməlidi. Bizim ölkədə isə bir qayda olaraq vətəndaş təşəbbüslərinin ən ciddi çatışmazlığı mövcud dövlət siyasətini dəyişməyə yönəlmir. Təhslilli və ya təhsilsiz olmasından asılı olmayaraq, heç kim fərqinə varmır yaxud varmaq istəmir ki, ölkədə bütün sosial problemlrin həlli ilə bağlı ictimai siyasətin dəyişilməsinə ehtiyac var. Daha da konkretləşdirək. Azərbaycan unitar dövlətdir. Yerli və ya federal səviyyəli siyasət yürüdülmür. İşsizlikdən tutmuş məişət zorrakılığına, erkən nigahlar, cinsi azlıqların təqib olunması, keyfiyyətsiz təhsil və ya səhiyyə xidmətinə görə mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları məsuliyyət daşıyır. Çünki bu problemlərin aradan qaldırılması üçün zəruri olan pozitiv öhdəliyini dövlət icra eləmirsə, artıq bu siyasətin adı hərkətsizlik və məsuliyyətsizlikdi.

XXX

Bəzən ən həssas sosial problem belə hansısa hala yönəlik (case-oriented) dəyişikliyin əldə olunması, zərərçəkənlərinin tanınması və cavabdehlərin cəzalandırılması ilə bağlı kampaniya ilə məhdudlaşır. Əslində isə ölkədə daha çox bu cür halları doğuran siyasətin dəyişilməsinə yönəlik (policy change oriented) təşəbbüslərə ehtiyac var. Bu tezliklə baş verməsə, indiki canlanmada iştirak edən qrupların özündən əvvəlkilər kimi marginallaşacağını gözləmək olar. İndi kimsə sual edə bilər ki, hansısa kişinin vaxtaşırı öz həyat yoldaşını döyməsinə, qızını orta məktıbdən uzaq saxlamasına və ya hansısa sinifdə bullinqə görə dövləti qınamaq və günahlandırmaq nə dərəcədə zəruridi? Bu suala cavab tapmaq istəyənlər bircə ay ərzində milli qanunvericliyi və bu qanunvericliyin icrasına məsul dövlət orqanlarının fəaliyyətini araşdırsalar, bütün sosial problemlərin dövlətin fərqli sahələr üzrə siyasəti ilə bağlı olduğunu müəyyən edəcəklər. Məsələn, ökəmizin selektiv abortlara görə dünya ikincisi olması cinsi bərabərliklə bağlı yarıtmaz dövlət siyasətinin həm bir parçası, həm də nəticəsidi. Bu prosesdə Təhsil, Səhiyyə, Daxili İşlər nazirlikləri, Ailə, uşaq və qadın komitəsinin məsuliyyəti var. Ona görə də selektiv abortlar və ya hansısa sosial məsələ üzrə üzrə tənqidlər və çağrışlar, kampaniyalar planlı, kompleks, akademik və davamlı olmalı, cəmiyyətin fəal kəsiminin iştirakı ilə milli səviyyəyə qaldırılmalı və yeni dövlət siyasətinin formalaşmasını hədəf almalıdı. Və nəhayət, dövlət siyasətini mübahisələndirmək, təftiş etmək və dəyişilməsini tələb etmək özünü vətəndaş hesab edən hər kəsin haqqıdır.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s